Een explosie op het spoor. De volgende ochtend ontdekt.

Wat er gebeurde

• 15 november 2025, Polen: onder een goederentrein op de lijn Warschau–Lublin ging een explosief af. Het traject is “zeer belangrijk voor de bevoorrading van Oekraïne”. De machinist merkte niets; een andere machinist meldde de schade de volgende ochtend. De twee verdachten, die volgens de Poolse regering voor Russische diensten werkten, hadden het land toen al via Belarus verlaten.
• Juli 2024, Leipzig, Birmingham en Polen: pakketten met brandbommen, verstuurd vanuit Vilnius, vatten vlam op locaties van DHL en DPD; in Amsterdam werden er nog meer gevonden. Een gemeenschappelijk onderzoeksteam van negen landen, waaronder Nederland, identificeerde 22 verdachten en schrijft het complot toe aan de Russische militaire inlichtingendienst. In Litouwen zijn vijf mensen aangeklaagd.
• 4 augustus 2026, Leipzig/Halle: een drone met explosieven raakte een Oekraïens vrachtvliegtuig, zonder te ontploffen. De drone werd via het mobiele netwerk bestuurd, met een 5G-router en simkaarten. Op 1 september schreef Duitsland de aanval toe aan Rusland; Rusland ontkent.
• September 2026: brandbommen bij twee defensiebedrijven in München, een brand bij een grondstation voor satellieten in Polen, en straaljagers van de NAVO die boven Litouwen een drone met explosieven neerhaalden.
• Op zee: Nederlandse en Belgische diensten waarschuwen dat Rusland kabels, pijpleidingen en windparken in de Noordzee in kaart brengt. In de Oostzee sleepte een schip in december 2024 zijn anker zo’n 90 kilometer mee, waarbij een stroomkabel en vier datakabels beschadigd raakten.

Dichter bij huis

Volgens de Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD hebben zich in Nederland geen fysieke Russische sabotage-incidenten voorgedaan. Maar sinds de zomer van 2025 nemen de voorbereidingen voorzichtig toe, vooral gericht op militaire en logistieke doelwitten, en blijft Nederland als transport- en informatieknooppunt een doelwit. De Belgische Staatsveiligheid stelt dat de opdrachten die rekruten in België krijgen tot nu toe een beperkte impact hadden, maar “kunnen escaleren”; in mei 2026 volgde de eerste Belgische arrestatie van zo’n rekruut.

Nederlandse en Belgische diensten melden ook dat Rusland private IP-camera’s langs Nederlandse militaire routes heeft gehackt, via standaardwachtwoorden en verouderde software. De camera’s die de route in het oog moesten houden, keken mee voor iemand anders.

En op 15 september 2026 veroorzaakten metalen buizen op zo’n 35 plaatsen op het spoor kortsluiting in het seinsysteem, waardoor het Nederlandse treinverkeer stil kwam te liggen. Er zijn geen aanwijzingen voor een Russisch verband — berichten wijzen in de richting van activisten. Maar het maakte duidelijk hoe weinig zicht er is op wat er langs het spoor gebeurt: de camera’s van de spoorbeheerder hangen vooral bij overwegen, zei de minister van Justitie en Veiligheid.

Wegwerpagenten

Inlichtingendiensten beschrijven gelaagde netwerken: een coördinator in het buitenland, tussenpersonen in het midden en onderaan rekruten — soms minderjarig, vaak zonder te weten voor wie ze werken, en betaald met kleine bedragen.

• In Polen kreeg een via Telegram geronselde man het equivalent van €337 in cryptovaluta om een brandaanslag op een magazijn voor te bereiden. Hij werd op 28 september veroordeeld.
• In Nederland liepen twee via Telegram geronselde 17-jarigen een route langs Europol, Eurojust en een ambassade, met een apparaat dat wifisignalen opvangt.
• Europol noemt zulke rekruten een “wegwerpwapen”.

De aanslagen zijn klein, goedkoop en verspreid. Afzonderlijk lijkt elke aanslag op vandalisme, diefstal of een technische storing.

De nieuwe verplichting

Sinds 15 augustus 2026 verplichten de Cyberbeveiligingswet en de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten zo’n 500 kritieke entiteiten in Nederland om binnen negen maanden hun risico’s te beoordelen, binnen tien maanden maatregelen te nemen en incidenten binnen 24 uur te melden. De Belgische wet op de kritieke entiteiten verscheen in januari 2026 in het Staatsblad, met het Nationaal Crisiscentrum als coördinator; aangewezen exploitanten moeten weerbaarheidsplannen opstellen. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) vraagt exploitanten om informatie te delen, met elkaar en met de overheid: het is “geen kwestie van of, maar van wanneer”.

Met één gedeeld beeld

• Het hele traject op één kaart. Seinstoringen, sensoren langs het spoor, camera’s, inbraakalarmen en patrouilles in één beeld — zodat 35 gelijktijdige storingen worden gezien als wat ze zijn: één actie, geen 35 losse meldingen.
• Een uitgevallen camera is ook een signaal. Een seinstoring, een camera die geen beelden meer doorstuurt en een hekalarm van een uur eerder worden één incident, dat met een drone wordt gecontroleerd voordat ploegen ter plaatse gaan.
• Delen zonder alles weg te geven. Exploitanten, politie en diensten zien elk de lagen waarvoor ze bevoegd zijn — de informatie-uitwisseling waar de overheid om vraagt, zonder alle gegevens samen te voegen.
• De 24-uursmelding ligt al klaar. De tijdlijn van elk incident bouwt zich op terwijl het gebeurt.

Van incident naar dader

Meridian pakt niemand op; dat doen politie en parket. Wat verandert, is waar zij beginnen.

1. 01

   Binnen minuten ontdekt, niet de volgende ochtend

   Vallen een seinstoring, een sensormelding en een camera-uitval op hetzelfde baanvak samen, dan wordt dat meteen gecontroleerd met een drone of door de dichtstbijzijnde ploeg — en wordt de plaats delict veiliggesteld voordat sporen verdwijnen.

2. 02

   De voorbereiding reconstrueren

   Saboteurs verkennen eerst: in Polen werd een van de verdachten weken vooraf naar de plek gereden. In de tijd over elkaar gelegd, tonen camerabeelden, ANPR-treffers en patrouilleverslagen rond een locatie wie er terugkwam — ervoor en erna.

3. 03

   De kleine incidenten met elkaar verbinden

   Een gestolen kabel, een gefotografeerd depot, een brand in een magazijn: afzonderlijk zijn het lokale zaken. Samen, over exploitanten en grenzen heen, kunnen ze een campagne blootleggen — zoals het onderzoek van negen landen naar de pakketten met brandbommen deed.

4. 04

   Bewijs binnen de wet

   Elke zoekopdracht wordt vastgelegd: wie wat opvroeg, en op welke wettelijke grondslag. Wat het parket — of de toezichthouder — ontvangt, is stap voor stap controleerbaar.

De saboteur krijgt een paar honderd euro. De exploitant draagt de wettelijke plicht. Wat het verschil maakt, is wie als eerste ziet dat de kleine incidenten bij elkaar horen.