Het slachtoffer schrijft het geld zelf over. Het spoor loopt via de rekening van een vreemde.

Wat er gebeurde

Volgens De Nederlandsche Bank steeg het aantal frauduleuze overschrijvingen, kaartbetalingen en geldopnames in Nederland in 2025 met 30% tot ongeveer 658.000, en het fraudebedrag met 22% tot € 198 miljoen. Overschrijvingen nemen het grootste deel voor hun rekening: € 148 miljoen, tegenover € 121 miljoen in 2024. DNB wijst erop dat consumenten en bedrijven in die gevallen vaak misleid worden om zelf geld over te maken, bijvoorbeeld door iemand die zich voordoet als familielid, beleggingsadviseur of bankmedewerker, en dat de stijging zich concentreert bij directe en grensoverschrijdende betalingen, die moeilijker terug te draaien zijn. Afgezet tegen het volume blijft fraude zeldzaam: zeven op elke 100.000 betalingen.

Het geld moet ergens heen. In België publiceerde Febelfin op 11 december 2025 een onderzoek: 7% van de jongeren werd rechtstreeks benaderd om geldezel te worden, en meer dan 60% van wie benaderd werd, ging erop in. 14% van de jongeren tussen 16 en 30 jaar zegt bereid te zijn zijn bankkaart en pincode aan een vreemde te geven, tegenover 5% van de hele bevolking. Febelfin beschrijft het mechanisme: geld dat via phishing is buitgemaakt, wordt op de rekening van de geldezel gestort en daarna opgenomen of doorgestort, zodat de organisatie erachter uit beeld blijft.

Twee andere veranderingen raken dezelfde keten. Sinds 9 oktober 2025 moeten betaaldienstverleners in de eurozone een controle van de begunstigde aanbieden, die de betaler vóór een overschrijving laat weten of de naam bij het rekeningnummer past. En het Europese antiwitwaspakket gaat van tekst naar toezicht. De Europese antiwitwasautoriteit AMLA in Frankfurt is in 2025 van start gegaan; ze selecteert in de loop van 2027 veertig instellingen voor rechtstreeks toezicht en begint dat toezicht in 2028. De antiwitwasverordening, één regelboek voor meldingsplichtige entiteiten, geldt vanaf 10 juli 2027.

Wat het laat zien

Fraude en witwassen komen samen in dezelfde rekeningen. Een overschrijving die aan de kant van het slachtoffer als fraude wordt gemeld, is aan de ontvangende kant een storting op een rekening die mogelijk als geldezel wordt gebruikt. De melding, de transactiegeschiedenis, de klantcontacten, het openingsdossier van de rekening en de melding aan de financiële inlichtingeneenheid staan vaak in verschillende systemen en bij verschillende teams. Dit zijn typische patronen die onderzoeksteams beschrijven, geen bevindingen uit de bronnen hierboven.

• Meldingen zonder context. Transactiemonitoring signaleert een patroon; de onderzoeker verzamelt daarna met de hand het klantdossier, eerdere meldingen en contacten.
• Snelheid. Bij directe betalingen is het geld binnen enkele seconden verder. Het onderzoek werkt met een tijdlijn die al uren oud is.
• Elke stap verantwoorden. Elke beslissing, van een rekening blokkeren tot een melding indienen, moet later uitgelegd worden aan een toezichthouder of een rechter.

Wat verandert met één onderzoekstijdlijn

De nuttige stap is meldingen, transacties, dossiernotities en communicatie samen te brengen in één onderzoeksdossier. In Meridian Platform bevat een dossier een tijdlijn, documenten en een linkanalyse tussen rekeningen, personen en gebeurtenissen; dat is bestaande functionaliteit. Het koppelen van transactiemonitoring, rekeninggegevens en uw dossiersysteem is een projectintegratie, via alleen-lezen-connectoren naar een datalaag in uw eigen omgeving.

Meridian AI kan een dossier samenvatten en vragen beantwoorden met verwijzing naar de gebruikte documenten en transacties, zodat een onderzoeker elke bewering aan de bron kan toetsen. Het beslist niet of een transactie frauduleus is, blokkeert geen rekeningen en dient geen meldingen in. Onderzoekers en compliance officers beslissen, en elke toegang wordt gelogd. Meridian is ontworpen om onderzoekswerk te ondersteunen; het maakt een instelling niet in orde met de antiwitwasregels. Dit artikel suggereert niet dat een in de bronnen genoemde organisatie Meridian gebruikt.

Begin met afgesloten dossiers

Een zinvol eerste project neemt een reeks afgesloten fraude- of geldezeldossiers en bouwt ze opnieuw op in één tijdlijn uit de oorspronkelijke bronnen. Meet hoe lang het vandaag duurt om een dossier samen te stellen, hoe vaak een verband tussen rekeningen pas laat gevonden werd en hoeveel van de meldingstekst uit het dossier voorbereid kon worden. Vergelijk daarna met het verbonden dossier, met de onderzoekers die de zaken behandelden als beoordelaars.

De overschrijving duurt seconden. De feiten van een dossier op één plek krijgen, mag geen weken duren.